توبال « پوسته‌اى » است كه هنگام كوبيدن آهن و ديگر [ فلزها ] مىريزد . ( 1 ) . توبال - از « توپال » فارسى ، I , Vullers ، 476 . تفالهء مس در اصل اكسيد مس است . سراپيون ( 506 ) ، ابو منصور ( 96 ) ، ابن سينا ( 385 ) نيز از آن نام برده‌اند . ( 2 ) . كلقيطيس از « مس » ؛ نام يونانى تفاله مس - است ، ديوسكوريد ، V ، 61 . ( 3 ) . هبابانحاشا ، نسخهء فارسى : هبابادنحاسا . ( 4 ) . نسخهء فارسى : توفال برنج ، نسخهء الف : تول برنج . ( 5 ) . نسخهء الف : كرماشا ، نسخهء فارسى : كرماساين . ( 6 ) . نسخهء فارسى : پوست مس ، قس . I , Vullers ، 382 ؛ نسخهء الف : پوسته مس . ( 7 ) . قشور النحاس - « پوست مس » . اين نيز به معناى « تفاله مس » است كه بر اثر كوبيدن از سطح مس جدا مىشود ؛ نك . شمارهء 842 . نسخهء فارسى : « توبال در قوت از پوست مس نيكوتر باشد » . ( 8 ) . نك . يادداشت 7 . 227 . توذرى 1 به هندى توتلى 2 ، به سريانى طودريگ 3 ناميده مىشود . ابو الخير در « حواشى پولس » مىگويد كه توذريج 4 به يونانى هيرىسمن 5 ، به سريانى اكثر 6 ناميده مىشود و آن دانه‌اى است كه در شام يافت مىشود . تودرى معروف است ، اين تخم‌هايى شبيه قرقيس 7 و بر دو نوع است - سرخ و زرد و جلايى دارد ، آنها را از ابيورد مىآورند . مىگويند كه [ توذرى ] تخم‌هاى روناس است [ اما ] روناس بيشتر معمول است 8 و در ديگر [ جاها ] ، نه در ابيورد ، نيكوتر است . ( 1 ) . تودرى فارسى ، I , Vullers ، 478 - Sisymbrium officinale Scop . ؛ سراپيون ، 270 ؛ ابو منصور ، 92 ؛ ميمون ، 384 ؛ يا Erysimum officinale L . ، يا Lepidium perfoliatum ؛ ابن سينا ، 722 . ( 2 ) . نسخهء فارسى : توتلى ، نسخهء الف حذف كرده است . ( 3 ) . طودريگ ، قس . بر بهلول ، 10 791 ؛ Low , Pf . ، 164 . ( 4 ) . التوذريس - معرب تودرى . ( 5 ) . هيرىسمن ، نسخهء فارسى : هيروسمند يونانى . ( 6 ) . نسخهء الف : اكثر ، نسخهء پ : اسحارا . I , Vullers ، 96 : اسحاره - . ( 7 ) . القرقيس ؛ لسان العرب ، VI ، 173 : قرقس - پشه يا ساس . نسخهء فارسى : « او تخم نباتى است و به هيئت به دانه‌اى ماند كه او را « قرقيس » گويند » .